Umowa darowizny

Mateusz Wojciechowski

Prezentowany artykuł zainspirowany został interpretacją indywidualną Dyrektora Krajowej Izby Skarbowej z czerwca bieżącego roku. W publikacji analizie poddana zostanie umowa darowizny środków pieniężnych i proces jej prawidłowego przekazania.

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Jak wynika już z samego przepisu, w umowie darowizny występują dwa podmioty: darczyńca i obdarowany. Zasadą jest, że świadczenie darczyńcy nie jest połączone z ekwiwalentnym świadczeniem od obdarowanego. Gdyby obdarowany musiał dokonać świadczenia na rzecz darczyńcy, wówczas nie byłaby to już umowa darowizny.

Minimalna treść umowy darowizny musi zawierać: określenie, co będzie przedmiotem darowizny; wskazywać, że świadczenie nastąpi kosztem majątku darczyńcy; określać, że świadczenie to ma charakter nieodpłatny. Najważniejszym skutkiem darowizny jest przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych z jednej osoby na drugą. Jak wynika z art. 890 Kodeksu cywilnego oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego, ale umowa darowizny bez zachowania formy aktu notarialnego jest ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Przykładowo umowa darowizny środków pieniężnych jest ważna nawet, gdy zawarto umowę w zwykłej formie pisemnej, ale tylko wtedy, gdy środki pieniężne zostały przekazane. Oczywiście takie dokonanie darowizny nie dotyczy sytuacji, gdy przepis wymaga zachowania formy szczególnej, np. darowizny nieruchomości.

Umowa darowizny środków pieniężnych w kręgu najbliższej rodziny zwolniona jest z podatku od darowizny po spełnieniu kilku wymogów. Po pierwsze, umowa darowizny musi zostać sporządzona na piśmie. Wynika to z faktu, iż właściwy urząd skarbowy może poprosić o jej przedłożenie w ramach kontroli. Po drugie, przekazanie środków pieniężnych musi nastąpić przelewem bankowym lub przekazem pocztowym. Takie działania mają zapewnić identyfikację darczyńcy i obdarowanego oraz zapobiegać „praniu” pieniędzy. Umowę zawiera się przed przekazaniem darowizny, a otrzymaną darowiznę należy zgłosić do właściwego urzędu skarbowego, na odpowiednim formularzu. Wymaga podkreślenia, że przepisy prawa przewidują także kwoty wolne od podatku w przypadku darowizny, o czym więcej w następnej publikacji.

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Izby Skarbowej z czerwca bieżącego roku wskazuje, że przelew środków pieniężnych nie musi nastąpić z prywatnego konta darczyńcy, a może pochodzić z konta firmowego spółki, w której darczyńca jest wspólnikiem. Jest to dobra informacja dla darczyńców i obdarowanych, którzy chcieliby przekazywać darowizny pochodzące z dywidend lub też innych wypłat, które są związane z uczestnictwem w spółce.

Należy mieć także na uwadze, że darowiznę można odwołać, jeśli nie została ona jeszcze wykonana lub po zawarciu umowy darowizny stan majątkowy darczyńcy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla własnego utrzymania darczyńcy do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na darczyńcy ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Odwołać można także darowiznę już wykonaną, jeśli obdarowany dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności. Najbardziej obrazowym przykładem rażącej niewdzięczności jest dopuszczenie się przestępstwa przez obdarowanego w stosunku do darczyńcy.

Reasumując, umowa darowizny to dość powszechna umowa, albowiem każdy najmniejszy prezent to darowizna. W przypadku darowizn należy uważać na kwestie podatkowe. Warto także rozważyć na czyją rzecz jest ona dokonywana, ponieważ jej odzyskanie może wiązać się ze skomplikowanym procesem sądowym.

Radca Prawny Mateusz Wojciechowski

Kancelaria Radcy Prawnego

ul. Wrzosowa 7, 63-300 Lenartowice

tel. 537-978-473

Artykuł ukazał się w najnowszym wydaniu Gifts Journal Polska.
Do pobrania TUTAJ https://giftsjournal.pl/wp-content/uploads/2025/09/e-wydanie-GJP-84.pdf